นขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๒ … ใครๆก็รู้ว่าเป็นวันลอยกระทง

ลอยกระทงเป็นประเพณีที่เราทำต่อกันมาตั้งแต่สมัยโบราณ ประมาณว่าพอปู่ของปู่จำความได้ ก็มีการลอยกระทงกันแล้ว

ตามตำนานเล่ากันมาว่า ประเพณีลอยกระทงนั้นมีมาแต่โบราณ มีคติความเชื่อหลายอย่าง เป็นต้นว่าเป็นการบูชาและขอขมาแม่พระคงคา, สะเดาะเคราะห์, บูชาพระเจ้าในศาสนาพราหมณ์ และเป็นการบูชารอยพระพุทธบาท

ตามพระราชนิพนธ์พระราชพิธีสิบสองเดือน และตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ได้กล่าวว่า นางนพมาศ หรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์ พระสนมเอกในพระร่วงเจ้าแห่งกรุงสุโขทัย เป็นผู้ริเริ่มประดิษฐ์กระทงสำหรับลอยประทีป เป็นรูปดอกบัวบานขึ้น ซึ่งคนทั่วไปนิยมทำตามสืบต่อมา นอกจากนั้นในศิลาจารึกหลักที่ 1 ยังได้กล่าวถึงงานเผาเทียนเล่นไฟ ของกรุงสุโขทัยไว้ด้วยว่า เป็นงานที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของกรุงสุโขทัย ทำให้ผู้รู้ทั้งหลายสันนิษฐานตรงกันว่า งานดังกล่าวน่าจะเป็นงานลอยกระทงอย่างแน่นอน

การลอยกระทงนิยมทำกันในวันเพ็ญ เดือน 12 ของทุก ๆ ปี ซึ่งเป็นช่วงที่น้ำในแม่น้ำลำคลองขึ้นสูงและอากาศเริ่มเย็นสบาย

แต่จากประสบการณ์ของคนบ้านอยู่ติดคลอง ต้องขอบอกว่า ส่วนใหญ่วันลอยกระทงน้ำจะน้อยกว่าที่ควรจะเป็น เรียกว่าน้ำไม่ได้นองเต็มตลิ่ง เหมือนอย่างที่ในเนื้อเพลงเค้าร้องว่า “วันเพ็ญเดือนสิบสอง น้ำนองเต็มตลิ่ง เราทั้งหลายชายหญิง สนุกกันจริงวันลอยกระทง….”

แต่คอนเฟริ์มว่า เราทั้งหลายชายหญิง …และฯลฯ … สนุกกันจริงวันลอยกระทง… อย่างแน่นอน

พูดถึงเพลงนี้ ใครๆก็ต้องรู้จักและร้องตามได้ เพราะเราน่าจะได้ยินเพลงนี้กันตั้งแต่อยู่ในท้องแม่กันเลยทีเดียว แถมเพลงรำวงลอยกระทง ยังเป็นเพลงรำวงที่โด่งดังที่สุดของวงดนตรีสุนทราภรณ์อีกด้วย เนื่องจากมีการแปลเป็นภาษาอังกฤษ และร้องกันอย่างแพร่หลายทั่วโลก

เห็นได้จากที่เพลงๆนี้เป็นเพลงบรรเลงต้อนรับทัพนักกีฬาไทย ในกีฬาเอเชี่ยนเกมส์ ครั้งที่ 16 หรือกว่างโจเกมส์

เพิ่มเติมกันอีกนิดว่า เพลงนี้แต่งโดยครูแก้ว อัจฉริยกุล และผู้ให้ทำนองคือ ครูเอื้อ สุนทรสนาน แห่งสุนทราภรณ์

เนื้อเพลง รำวงลอยกระทง

วันเพ็ญเดือนสิบสอง น้ำนองเต็มตลิ่ง
เราทั้งหลายชายหญิง
สนุกกันจริง วันลอยกระทง
ลอย ลอยกระทง ลอย ลอยกระทง
ลอยกระทงกันแล้ว
ขอเชิญน้องแก้วออกมารำวง 

รำวงวันลอยกระทง รำวงวันลอยกระทง
บุญจะส่งให้เราสุขใจ บุญจะส่งให้เราสุขใจ

วันเพ็ญเดือนสิบสอง น้ำนองเต็มตลิ่ง
เราทั้งหลายชายหญิง
สนุกกันจริง วันลอยกระทง

ลอย ลอยกระทง ลอย ลอยกระทง
ลอยกระทงกันแล้ว
ขอเชิญน้องแก้วออกมารำวง

รำวงวันลอยกระทง รำวงวันลอยกระทง
บุญจะส่งให้เราสุขใจ บุญจะส่งให้เราสุขใจ

November full moon shines,
Loi Krathong, Loi Krathong,
and the water’s high
in the river and local klong, 

Loi Loi Krathong,
Loi Loi Krathong,
Loi Krathong is here and everybody’s full of cheer,

We’re together at the klong,
We’re together at the klong,

Each one with this krathong,
As we push away we pray,
We can see a better day.

นับจากวันนี้เรื่อยไปจนถึงต้นเดือนมกราคม นับเป็นช่วงเวลาแห่งการเฉลิมฉลอง เป็นบรรยากาศที่น่าเสพพิสมัยโดยแท้…… ;-)